Voormalige Stadhuis Zierikzee

Het voormalige stadhuis van Zierikzee, tegenwoordig in gebruik als het Stadhuismuseum Zierikzee, behoort tot de Top 100 van Nederlandse Rijksmonumenten. Het markante gebouw ligt op een knooppunt van de middeleeuwse stratenstructuur en vormt een ruimtelijk en visueel zwaartepunt binnen de historische binnenstad. De U‑vormige plattegrond sluit nauw aan op het compacte stadsweefsel en omsluit een binnenhof die de stedelijke continuïteit versterkt.

Renaissancestijl

De bouw van het huidige stadhuis vond plaats tussen 1550 en 1554, grotendeels als nieuwbouw op een vrijwel leeg plein. Alleen de middeleeuwse vleeshal stond er al; het nieuwe stadhuis werd er gedeeltelijk overheen gebouwd, waarna de vleeshal nog eeuwenlang in gebruik bleef. Het gebouw werd volledig in renaissancestijl ontworpen, met een sobere hoofdvorm maar rijk gedetailleerde gevels. De voorgevel in Gobertangesteen kreeg twee topgevels met frontons en portretmedaillons van Karel V en Filips II, waarmee de stedelijke loyaliteit aan de landsheer werd benadrukt.

Stadhuistoren met klokkenspel

Op het hoofdvolume verrees een circa 45 meter hoge houten achthoekige toren met een klokkenverdieping. In dezelfde periode werden de eerste klokken voor het carillon gegoten, waarmee de toren een belangrijke auditieve functie in de stad kreeg. De toren vormt tot op heden een herkenbaar silhouet in de skyline van Zierikzee.

In 1614 volgde een uitbreiding met twee haakse achtervleugels. De 18de‑eeuwse verbouwing onder Johannes van Es (1772–1779) introduceerde natuursteenbekleding, hardstenen poorten en representatieve interieurs in Lodewijk XV‑stijl. Deze toevoegingen versterkten het monumentale karakter van het complex.

Interieur

Het interieur weerspiegelt de bestuurlijke veelzijdigheid van het gebouw. De tweebeukige benedenruimte met zware moerbalken op natuurstenen zuilen bood onderdak aan de vierschaar en diverse administratieve functies. Op de verdieping bevonden zich onder meer de raadzaal, de thesaurierskamer, de griffies en de burgemeesterskamer. Ook het waterschap vergaderde hier. Een bijzonder onderdeel vormt de bovenzaal, waar de weesmeesters — verantwoordelijk voor het lot van wezen in Zierikzee en omgeving — eerst in een aparte kamer en later op de zolder bijeenkwamen. De bovenzaal wordt gedekt door een uitzonderlijke ziende kap uit 1550–1554, opgebouwd uit spitsboogjukken en steekkappen, een van de best bewaarde 16de‑eeuwse kapconstructies van Nederland.

Stadhuismuseum Zierikzee

Aan het einde van de 19e eeuw verloor het stadhuis veel van zijn oorspronkelijke functies. In 1911 werd op de zolder een oudheidkamer ingericht, die in 1929 werd vernieuwd. Sinds 2002 is het museum de enige gebruiker van het gebouw. Tussen 2008 en 2012 werd het pand grondig gerenoveerd en ingericht als gemeentelijk museum van Schouwen‑Duiveland.

Vandaag vervult het gebouw een museale functie als Stadhuismuseum Zierikzee, waarmee het zijn historische betekenis behoudt én toegankelijk maakt voor een breed publiek.