Periode: ca. 1800-1850
Ontstaan: Na de vorming van het Koninkrijk der Nederlanden in 1813 trok de economie langzaam aan en er ontstond een hernieuwde bewondering voor de klassieke oudheid, vooral voor de strenge Griekse vormen. Dit leidde tot de neo‑Grec‑stijl, die rond 1850 overging in het bredere neoclassicisme. Het bood een rationele, statige stijl voor overheidsgebouwen en kerken.
Kenmerken: strenge symmetrie, monumentale zuilen en pilasters (platte zuilen die tegen de gevel zijn aangeplakt), brede frontons en witte gevels. De stijl oogt statig, rustig en is gebaseerd op Griekse tempelvormen.
Materiaal en bouwwijze: Baksteen vaak bedekt met wit pleisterwerk (imitatie-natuursteen). Constructies zijn logisch en helder, met nadruk op horizontale lijnen en wiskundige verhoudingen
In Zeeland manifesteert het neoclassicisme zich vooral in monumentale kerken, statige raadhuizen en deftige buitenplaatsen.
De wettelijke gelijkstelling van godsdiensten zorgde voor een opleving van katholieke kerkbouw. In Hulst werd in 1806 de middeleeuwse Willibrorduskerk een simultaankerk, gedeeld door katholieken en hervormden. De Zeeuwse architect J. Bourdrez ontwierp de katholieke kerk van Oud‑Vossemeer (1841) en de hervormde kerk van Arnemuiden (1858).
Andere neoclassicistische kerken verrezen in Nieuwdorp (1841), Heinkenszand (1844), Borssele (1852) en Wilhelminadorp (I.H. Warnsinck).
Belangrijke neo‑Grec‑voorbeelden zijn de Nieuwe Kerk van Zierikzee (1848), met kolossale Dorische zuilen, en de weverij van Zierikzee (1840).
Het neoclassicisme kreeg vorm in representatieve gebouwen zoals het loodskantoor van Brouwershaven (1849, L. Valk) en de raadhuizen van Stavenisse (1840) en Koudekerke (1877).
Ook woonhuizen volgden deze stijl, zoals Westkade 103–104 in Sas van Gent (ca. 1830) en Dam 6 in Yerseke (1877).
Op Walcheren verrezen statige buitenhuizen in de bouwstijl van het neoclassicisme: Duinvliet (1839), Overduin (1839), Ipenoord (1841) en Huis Moesbosch (1871).
Het romantisch classicisme combineerde klassieke vormen met rondbogen en decoratieve “wenkbrauwen” boven vensters.Voorbeelden zijn het kantongerecht van Goes (1865, A.C. Pierson) en de kerk van Zonnemaire (1867). Het station van Middelburg (1872) toont zowel rondbogen als wenkbrauwen en geldt als een typisch voorbeeld van de Rundbogenstil.
Andere gebouwen in deze stijl zijn de Oostkerk van Wolphaartsdijk (1861), de Bewaerschole van Haamstede (1873) en de stoomgemalen van Kerkwerve (1877) en Ouwerkerk (1878).
