Belgische loodswoningen

Architectuurgids Zeeland

Laatste berichten

De Jugendstil‑villa’s aan de Spuistraat in Vlissingen, ontworpen in 1910 door P.F. Smagge, vormen het belangrijkste lokale voorbeeld van de Antwerpse art‑nouveaustijl. De vier overgebleven vrijstaande woningen kenmerken zich door wit pleisterwerk, rode geometrische ornamenten, erkers en gietijzeren balkons. Ooit gebouwd voor Belgische loodsen, zijn ze nu als Rijksmonument een waardevol architectonisch ensemble.

Architect en context

De Jugendstil‑woningen aan de Spuistraat in Vlissingen vormen het belangrijkste lokale voorbeeld van deze internationale stijl. Ze werden in 1910 ontworpen door Petrus Franciscus Smagge, geboren in Vlissingen in 1876 als zoon van een Belgische loods. Zijn architectuuropleiding volgde hij in Antwerpen, waar de art nouveau sterk in ontwikkeling was. De Belgische loodsen die in Vlissingen woonden maar in Antwerpen werkten, vormden een hechte gemeenschap. Smagge wist met zijn Antwerpse achtergrond precies de architectuur te leveren waarin zij zich konden herkennen.

Architectuur en bouwstijl

Het oorspronkelijke ensemble bestond uit acht woningen: vier vrijstaande villa’s en vier geschakelde panden. Alleen de vrijstaande villa’s zijn bewaard gebleven. De huizen vallen op door hun wit gepleisterde gevels, geometrische rode ornamenten, hoger opgetrokken hoekpartijen, erkers en balkons met gietijzeren hekwerken. Deze combinatie van lichte gevelvlakken en expressieve decoratie is kenmerkend voor de Belgische art nouveau en wordt in Vlissingen ook wel de ‘Antwerpse stijl’ genoemd.

Sloop en behoud

In 1973 werden de vier geschakelde woningen gesloopt tijdens een periode van grootschalige stadsvernieuwing. De vier vrijstaande villa’s bleven behouden dankzij particulier initiatief. Jef Bos kocht de villa’s tussen 1974 en 1980 één voor één en gaf ze een nieuwe functie als hotelaccommodatie, waarbij de oorspronkelijke namen (de namen van de kinderen van de loodsen die er woonden) — Villa Blanche, Villa Ivonne, Villa Louise en Villa Mario — behouden bleven.

Rijksmonument

De Jugendstil-villa’s vormen vandaag een herkenbaar en waardevol ensemble binnen Vlissingen. Ze illustreren de invloed van de Belgische art nouveau op de Zeeuwse architectuur. De vier overgebleven villa’s zijn inmiddels aangewezen als Rijksmonument.