Azijnfabriek De Arabier

Pijpstraat en de wijnhandel in Middelburg

De voormalige azijnfabriek De Arabier in de Pijpstraat is nauw verbonden met de eeuwenlange wijnhandel in Middelburg. Vanaf de Gouden Eeuw, toen Middelburg stapelrecht kreeg voor wijnen, waren in de Pijpstraat talloze wijnpakhuizen gevestigd. Een pijp was een langwerpig vat waarin olie, wijn en azijn werd verzonden. In 1875 nam ondernemer Anthony Adriaan Mes de Middelburgse wijnfirma Snijders & Zoon over. Dit bedrijf, actief sinds 1825, produceerde likeuren en wijnen vanuit een slijterij op de Dam en een fabriek in de Pijpstraat. Mes doopte de fabriek om tot De Pijp en introduceerde een nieuw beeldmerk: een Arabier te paard, geïnspireerd op Portugese koloniale postzegels. De producten met dit beeldmerk werden zeer geliefd. In 1881 ontving Mes het predicaat Hofleverancier, en in 1894 won zijn advocaat een gouden medaille op een tentoonstelling in Amsterdam.

Herbouw azijnfabriek in Jugendstil

Na een verwoestende brand in 1900 werd op dezelfde locatie een nieuwe fabriek gebouwd: de huidige azijnfabriek De Arabier. Het gebouw, uitgevoerd in uitgesproken Jugendstil, geldt als een van de meest sierlijke industriële panden van Zeeland. De voorgevel bevat hoefijzerbogen, florale ornamenten, sierlijke typografie en een natuurstenen tableau met de naam Dit is de Arabier. Het pand is opgenomen in het Rijksmonumentenregister.

Productie wijnazijn

In de fabriek werd wijnazijn  geproduceerd. Azijn is sinds de Middeleeuwen één van de belangrijkste conserveringsmiddelen. De kuiperij bevond zich in de kelder; de productie werd aangedreven door een stoommachine en later een Otto‑gasmotor. Door de opkomst van synthetisch azijnzuur verloor de fabriek na 1950 haar economische basis.

Nieuwe functie, verval en restauratie

Vanaf circa 1953 vestigde de firma N. Minderhoud in de fabriek in de Pijpstraat een limonadefabriek en bierhandel, waarbij de Jugendstil‑decoratie werd overschilderd. De rechtervleugel van de fabriek werd afgebroken en vervangen door een garage. Na diverse tijdelijke functies kwam het pand in bezit van een schildersbedrijf, dat de oorspronkelijke gevelbeschildering nauwkeurig reconstrueerde.