Oude stadhuis Tholen

Architectuurgids Zeeland

Laatste berichten

Het voormalige stadhuis van Tholen is rond 1475 herbouwd na de stadsbrand van 1452. Het ontwerp van het laatgotisch stadshuis is waarschijnlijk van Andries I Keldermans of de Vlaamse bouwmeester Everaert Spoorwater. De open zeszijdige toren bevat een historisch carillon met de oudste beiaardklok van Nederland uit 1458.

Ontstaan en herbouw oude stadhuis Tholen

Het oude stadhuis van Tholen aan de Hoogstraat 12 staat op de plek waar in 1452 het middeleeuwse schepenhuis door een stadsbrand werd verwoest. De herbouw begon omstreeks 1460, waarschijnlijk naar ontwerp van Andries I Keldermans of de Brusselse bouwmeester Everaert Spoorwater, beiden actief in Zeeland in dezelfde periode. Het stadhuis ontworpen in Brabantse gotiek kreeg een Ledesteen beklede schermgevel. De schijngevel, de gevel is hoger dan het achterliggende gebouw, heeft kantelen, acht nissen met consoles en baldakijnen (waarin nooit beelden hebben gestaan) en een opengewerkte zeszijdige toren met spits. Rond 1475 was de herbouw waarschijnlijk afgerond. Het gevelbeeld bleef eeuwenlang vrijwel onveranderd.

In 1758 werd een nieuw Lodewijk XV‑trapbordes toegevoegd, ontworpen door Nicolaas Muts. In het bordes zijn de wapens van Tholen, Schakerloo, Zeeland en het in de Franse tijd verwijderde wapen van Oranje opgenomen. De architectonische toevoeging versterkte de representatieve functie van het stadhuis.

Toren met oudste beiaardklok van Nederland

De toren bevat een van de oudste en meest gelaagde beiaarden van Nederland. Het eerste klokkenspel (14 klokken) werd in 1592 gegoten door Thomas Both. Omdat de kwaliteit tegenviel, bestelde het stadsbestuur in 1627 een nieuw carillon bij Michael Burgerhuys, vermoedelijk bestaande uit 18 klokken. De automatische speeltrommel uit dat jaar bevindt zich nu in het Beiaardmuseum in Asten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden de klokken gevorderd, maar na het zinken van het transportschip op het IJsselmeer konden ze worden geborgen en teruggegeven. Bij de restauratie van 1955–1957 werd het carillon vernieuwd en uitgebreid. Tegenwoordig telt het torentje 37 klokken, waaronder de oudste beiaardklok van Nederland: Peter (1458).

Interieur en inventaris

Het interieur omvat een grote hal met twee zuilen en een overwelfd voorportaal dat de torenonderbouw vormt. Tot de inventaris behoren een beulszwaard (2e helft 16e eeuw), het schilderij ‘Het Laatste Oordeel’ (ca. 1530) en ‘Salomo’s Rechtspraak’ (1618).

Latere uitbreidingen

Aan weerszijden van het middeleeuwse stadhuis van Tholen werden in de 18e eeuw twee panden toegevoegd. Het rechter, 17e‑eeuwse pand werd in 1764 aangekocht; van het linker, 18e‑eeuwse pand bleef na afbraak in 1884 één travee behouden, waarin het kantongerecht en het trappenhuis waren ondergebracht.