Oosterscheldekering en ir. J.W. Topshuis

De Oosterscheldekering is het het meest indrukwekkende onderdeel van de Deltawerken. De stormvloedkering bestaat uit drie dammen met in totaal 66 pijlers. Deze kolossale constructies zijn 40 meter hoog en wegen tot 18.000 ton per stuk. Tussen de pijlers hangen 45 meter brede stalen schuiven die bij stormvloed kunnen worden neergelaten. De schuiven worden bediend door hydraulische cilinders die boven de pijlers uitsteken en vanuit het Topshuis worden aangestuurd. Het ontwerp van de kering was revolutionair: in plaats van een volledig gesloten dam werd gekozen voor een halfopen constructie die de getijdenwerking in de Oosterschelde grotendeels intact liet. Deze keuze was kostbaar — drie tot vier miljard gulden duurder dan de geplande gesloten dam — maar werd gemaakt om het unieke ecosysteem van de Oosterschelde te behouden.

Het ir. Topshuis op de Neeltje Jans

De Oosterscheldekering wordt bediend vanuit het Ir. J.W. Topshuis op het voormalige werkeiland Neeltje Jans. Dit dienstgebouw vormt het zenuwcentrum van de stormvloedkering en is een markant voorbeeld van Nederlandse waterbouwkundige en architectonische innovatie. Het gebouw, ontworpen door architect Wim Quist, weerspiegelt de robuustheid en functionaliteit die kenmerkend zijn voor de gehele kering.

Het Topshuis bestaat uit twee betonnen volumes: een brede, lage basis met daarop een hogere doos van drie verdiepingen. De gevels zijn grotendeels gesloten en opgebouwd uit grijsbruine betonplaten, slechts onderbroken door enkele horizontale glasstroken. De twee halfronde wenteltrappenhuizen die tegen het gebouw zijn geplaatst, vormen de enige afwijking van de strakke rechthoekige vormentaal. Deze combinatie van massiviteit, geometrie en soberheid maakt het gebouw een uitgesproken voorbeeld van het brutalisme dat in de jaren zeventig en tachtig in Nederland opgang deed.