De luchtwachttoren 3T3 Nieuw‑Namen is gebouwd in 1953 als luchtwachtpost in de Koude Oorlog. Het bouwwerk ontworpen door Marten Zwaagstra is uitgevoerd in prefab schokbeton volgens het brutalistisch ogende raatbouw‑systeem. Van de ca. 140 in Nederland gebouwde torens resteren er nog 18, waarvan drie in Zeeland (Zeeuws Vlaanderen) in Eede, Koewacht en Nieuw‑Namen.
De luchtwachttoren 3T3 Nieuw‑Namen, gebouwd in 1953, maakte deel uit van het landelijke netwerk van observatieposten van het Korps Luchtwachtdienst. Deze torens waren nodig omdat radar laagvliegende toestellen onder 1.500 meter niet kon detecteren. Nederland werd verdeeld in tachtig sectoren, elk met drie torens die samen een observatiedriehoek vormden. Nieuw‑Namen vormde zo een luchtwachtkring met Koewacht (3T1 nog betaand) en Kloosterzande (3T2 afgebroken).
Architectuur, materiaal en constructie
De toren is ontworpen door Marten Zwaagstra in samenwerking met Ad van der Steur en Willem Herman de Groot in opdracht van het Ministerie van Defensie. Het bouwwerk is uitgevoerd in prefab schokbeton volgens het brutalistisch ogende raatbouw‑systeem, kenmerkend voor het merendeel van de Nederlandse luchtwachtposten.
De toren is van het type E1506, met een totale hoogte van 16,58 meter en een uitkijkplatform op 15,06 meter boven maaiveld. Het platform bestaat uit een open ruimte van 3 × 3 meter met een borstwering van 1,5 meter. Aan de westzijde bevindt zich een overdekte schuilnis voor manschappen. Om beklimming te voorkomen werden de onderste raatbouwelementen gevuld met stoeptegels en hogerop prikkeldraad aangebracht.
Na opheffing van de luchtwachtdienst in 1964 ging de toren over naar de Bescherming Bevolking. Vanaf hier konden waarnemers een mogelijke atoombominslag lokaliseren en telefonisch doorgeven. In 1968 werd aan de voet van de toren een kleine atoomschuilkelder gebouwd (4,65 × 2,50 meter), een meter onder maaiveld. Na opheffing van de BB in 1980 verloor de toren zijn functie.
Behoud, verval en huidige staat
Veel luchtwachttorens raakten door onvoldoende cementdekking aangetast door betonrot en werden gesloopt. Van de circa 140 oorspronkelijke torens zijn er nog slechts 18 over. In Zeeland resteren drie exemplaren: Eede, Koewacht en Nieuw‑Namen.
De toren van Nieuw‑Namen bleef behouden en werd in 1992 particulier eigendom. De huidige eigenaar vernieuwde de trappen en onderhoudt het bouwwerk. De toren en schuilkelder zijn militair‑historisch waardevol als industrieel erfgoed uit de vroege Koude Oorlog. Regelmatig wordt de toren opengesteld voor schoolbezoeken en Open Monumentendagen.
Projectdata
- Projectnaam: Luchtwachttoren
- Adres: Nieuw Kieldrechtdijk 7
- Plaats: Nieuw Namen
- Gerealiseerd: 1953
- Architect: Zwaagstra M. Martin
- Bouwstijl: Brutalisme
- Functie: Militair
Meer gebouwen in Nieuw Namen
- Adres: Nieuw Kieldrechtdijk 7
- Plaats: Nieuw Namen
- Opgeleverd: 1953
- Architect: Zwaagstra M. Martin
- Bouwstijl: Brutalisme
- Functie: Militair