Woonhuis Ceres (1947-1948) in Aardenburg ontworpen door architect J.P. Kloos is een belangrijk voorbeeld van de naoorlogse Nieuwe Zakelijkheid in Zeeland. In opdracht van mevrouw E.J. van den Broecke-de Man ontwierp Kloos een moderne woning waarin functionaliteit, licht, ruimte en bewonerswelzijn centraal staan. Het project markeert tevens zijn betrokkenheid bij de wederopbouw van Zeeuws-Vlaanderen.
Aanleiding en opdracht bouw woonhuis Ceres
De bouw van woonhuis Ceres ontstond in de wederopbouw van Zeeuws-Vlaanderen na de Tweede Wereldoorlog. De aanleiding voor architect J.P. Kloos zijn komst naar Aardenburg lag bij de familie Van den Broecke. In 1946 verzocht mevrouw E.J. van den Broecke-de Man de architect naar Zeeuws-Vlaanderen te komen om haar zwaar beschadigde woonhuis te herstellen. Haar dochter Ems van den Broecke, oud-leerlinge van het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs (IvKNO), kende Kloos uit Amsterdam.
Pleitbezorger van moderne architectuur
Mevrouw Van den Broecke-de Man speelde als gemeenteraadslid van Aardenburg en lid van Provinciale Staten van Zeeland een actieve rol in de wederopbouw van de regio. Als overtuigd voorstander van het Modernisme, de Nieuwe Zakelijkheid zag zij in Kloos een architect die een eigentijdse tegenhanger kon bieden aan de meer traditioneel georiënteerde wederopbouwarchitectuur van de Delftse School, die in Zeeland destijds dominant was. Zij zou voor Kloos van grote betekenis blijken tijdens zijn werkzaamheden in de regio.
Van herstel naar nieuwbouw
Toen bleek dat herstel van het oorspronkelijke familiehuis financieel niet haalbaar was, ondanks beschikbare overheidssubsidies voor wederopbouw, werd aan de Heerendreef, ten westen van Aardenburg, een nieuw bouwterrein gevonden. Hier ontwierp Kloos tussen 1947 en 1948 het nieuwe woonhuis Ceres, waarin hij zijn ideeën over modern wonen volledig kon realiseren.
Ontwerp en architectuur
Het ontwerp sluit aan bij de uitgangspunten van het Nieuwe Bouwen, waarin functionaliteit, licht, ruimte en een gezonde leefomgeving centraal staan. Ondanks de materiaalschaarste van de eerste naoorlogse jaren wist Kloos deze principes consequent door te voeren. Wonen, werken en stallen kregen elk een eigen bouwvolume, waardoor een heldere functionele opbouw ontstond.
De woonruimte vormt het hart van het huis en bestaat uit drie vloeiend verbonden zones: een lees- en werkgedeelte met piano en boekenkast, een centrale open haard en een eetgedeelte dat via een doorgiftekast direct verbonden is met de keuken. Deze indeling ondersteunt zowel het dagelijks gebruik als het sociale leven binnen het gezin.
Licht, oriëntatie en relatie met de tuin
De belangrijkste verblijfsruimten zijn op het zuiden georiënteerd en openen zich met een grotendeels glazen gevel naar de tuin. Hiermee maakt Kloos optimaal gebruik van daglicht, zonnewarmte en uitzicht. De woonruimte krijgt hierdoor een open en lichte uitstraling. Meer besloten functies, zoals de keuken, badkamer en het trappenhuis, bevinden zich aan de noordzijde. Ook de werkruimte en garage zijn aan deze straatzijde ondergebracht, waardoor de zuidzijde maximaal beschikbaar blijft voor wonen en verblijven.
Geen monumentale status
Ondanks de bouwhistorische waarde vanwege de functionalistische naoorlogse architectuur, geniet woonhuis Ceres geen officiële status als rijksmonument of gemeentelijk monument.
Projectdata
- Projectnaam: Woonhuis Ceres
- Adres: Herendreef 138
- Plaats: Aardenburg
- Status: Gerealiseerd
- Gerealiseerd: 1948
- Architect: Kloos J.P. (Jan Piet)
- Bouwstijl: Modernisme
- Functie: Woningen